سردرد

انواع سردرد: علائم، علت و درمان‌ سردرد شدید با طب توانبخشی

طبق تعریف، سردرد عبارت است از درد به وجود آمده در سر یا بالای گردن. منشأ درد، بافت‌ها و ساختارهای احاطه کننده جمجمه یا مغز هستند، زیرا خود مغز هیچگونه عصبی ندارد که باعث بروز درد شود (فیبرهای درد). گاهی اوقات، لایه نازک بافتی (ضریع) که استخوان‌ها، عضلات دربرگیرنده جمجمه، سینوس‌ها، چشم‌ها و گوش‌ها را احاطه کرده و همچنین بافت‌های نازکی که سطح مغز و نخاع (مننژها)، سرخرگ‌ها، سیاهرگ‌ها و عصب‌ها را پوشانده‌اند ملتهب یا تحریک‌پذیر شده و باعث درد گردن و پشت سر می‌شوند. درد به وجود آمده می‌تواند مبهم، تیز، ضربانی، مداوم، مقطعی، خفیف یا شدید باشد.‌ سردرد یکی از دلایل اصلی مراجعه به پزشکان در سراسر دنیا است. ماهیت، شدت و محل درد در سر بسیار متفاوت است. گاهی اوقات درد پراکنده شده و در تمام سر احساس می‌شود. در برخی دیگر از مواقع درد در یک قسمت یا یک نقطه از سر احساس می‌شود. درد پیشانی یکی از این موارد است که همراه با درد شقیقه و پشت سر بوده و یکی از شایع‌ترین انواع سردرد است.

انواع سردردها و علائم آن‌ها

انواع مختلف سردرد شدید، به طرق متفاوتی بر افراد تأثیر گذاشته و به طور کلی علائم متفاوتی دارند.

انواع سر درد

1- سردردهای تنشی یا سردرد ضربان دار، تقریباً همه افراد در مقاطعی از زندگی دچار آن می‌شود. مواردی از آن که گاه و بیگاه رخ می‌دهند، همان سردردهای گاه و بیگاه نامیده می‌شوند. البته، برخی افراد تقریباً هر روز دچار سر درد های تنشی می‌شوند، که این حالت، سردرد مزمن محسوب می‌شود. معمولاً، علائم سردردهای تنشی شامل فشار یا تنش عضلانی در اطراف سر یا در پشت گردن است؛ عموماً درد مداوم است، نه تیز یا ضربانی. بسیاری از افراد چنین دردهایی را اینگونه توصیف می‌کنند که گویی طنابی دور سرشان حلقه شده و از دو طرف کشیده می‌شود.

2- سردردهای هورمونی، سردردهای مرتبط با قاعدگی هستند که پیش از قاعدگی یا در طول آن بروز می‌کنند. میگرن‌ها اغلب با قاعدگی در ارتباط بوده و علائم آن‌ها عبارتند از درد تیز و ضربانی در کناره‌های سر، تهوع، استفراغ و حساسیت به نور، صدا و حتی لمس.

3- سردردهای خوشه‌ای، که مردان بیش از زنان به آن‌ها دچار می‌شوند. آن‌ها، سردردهای بسیار شدیدی هستند که بین 30 تا 45 دقیقه طول می‌کشند؛ علت سردرد خوشه ای ناشناخته است، اما الگوی وقوع این سردردها نشان می‌دهد که اختلال در ساعت بیولوژیکی بدن (هیپوتالاموس) می‌تواند در بروز آن نقش داشته باشد. گاهی اوقات مبتلایان به سردردهای خوشه‌ای، در یک روز چندین بار دچار چنین سردردهایی می‌شوند. این سردردها معمولاً بی‌مقدمه شروع شده و شخص را غافلگیر می‌کنند. درد حاصله، معمولاً تیز بوده و در یک طرف سر، و اغلب در اطراف چشم، بروز می‌کند. گاهی اوقات این دردها با ریزش اشک و گرفتگی سینوس در طرف درگیر سر همراه هستند. سردردهای خوشه‌ای، به صورت دوره‌ای تکرار شده و تقریباً همیشه در همان طرف قبلی سر رخ می‌دهند. پس از هر حمله یک دوره بدون سردرد تجربه می‌شود که هر بار طول مدت آن متفاوت است.

4- میگرن‌ها، اغلب به واسطه شدت درد و تأثیرات کلی‌شان بر روی بدن در یک دسته مجزا قرار می‌گیرند. در برخی افراد، میگرن با یک سری پیش‌درآمد شروع می‌شود. این پیش‌درآمدها می‌توانند دیداری بوده (دیدن خطوط یا نقاط) یا باعث آشفتگی‌های حرکتی و گفتاری شوند.  درد میگرن، که معمولاً ضربانی یا تیز است، عموماً یک طرفه است، البته می‌توان هر دو طرف سر را نیز درگیر کند. اغلب شخص نسبت به نور و صدای بلند حساس شده و در طول حمله‌های میگرنی دچار تهوع می‌شود.

سردرد یک ناراحتی کمابیش غیرقابل تحمل است که در هر ساعتی از روز امکان بروز دارد. عوامل آن متناسب با ساعت و زمانی که بروز می کند یا شدت آن متفاوت است. اگر زمانی که از خواب شبانه بیدار می شوید در گیجگاه خود احساس ضربه می کنید، سردرد صبحگاهی و حالت تهوع دارید یا نمی توانید چشمان تان را باز کنید بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

علل بروز سردردها کدامند؟

سردرد ناشی از سیگنال‌های رد و بدل شده بین مغز، رگ‌های خونی و اعصاب اطراف آن‌ها است. در هنگام سردرد عصب‌های خاصی از رگ‌های خونی فعال شده و سیگنال‌های درد را به مغز می‌فرستند. البته، هنوز مشخص نشده که این سیگنال‌ها اصلاً چرا فعال می‌شوند.

سردردهای ناگهانی (حاد) معمولاً ناشی از وجود یک بیماری، عفونت، سرما یا تب هستند. سایر عارضه‌هایی که می‌توانند باعث سردرد شوند عبارتند از سینوزیت (التهاب سینوس‌ها)، فارینژیت (التهاب یا عفونت گلو) و اوتیت (عفونت یا التهاب گوش).

گاهی اوقات، سردرد به دلیل وارد آمدن یک ضربه به سر (ضربه مغزی) بروز کرده یا در موارد نادر، ناشی از یک عارضه پزشکی جدی‌تر است.

شایع‌ترین دلایل سردردهای تنشی یا سردردهای مزمن غیرپیشرونده عبارتند از استرس‌های عاطفی مربوط به خانواده یا دوستان، شغل یا تحصیل؛ مصرف الکل؛ حذف بعضی وعده‌های غذایی؛ تغییر در الگوی خواب؛ مصرف بیش از حد دارو؛ تنش و افسردگی. سایر دلایل آن نیز عبارتند از خستگی چشم و گرفتگی کمر یا گردن به دلیل وضعیت بد قرارگیری بدن.

سردردها همچنین می‌توانند به دلیل برخی عوامل محیطی خاص که اعضای یک خانواده همگی در معرض آن قرار دارند نیز بروز می‌کنند، مثل قرارگیری در معرض دود دسته دوم سیگار، بوی تند برخی مواد شیمایی یا عطرها، قرارگیری در معرض آلرژی‌زاها، یا خوردن برخی غذاها. سایر عوامل محیطی که می‌توانند در بعضی افراد باعث سردرد شوند عبارتند از استرس، آلودگی، سر و صدا، نور و تغییرات جوی.

فعالیت فیزیکی بیش از اندازه نیز می‌تواند هم در کودکان و هم در بزرگسالان باعث بروز میگرن شود.