درد عصب سیاتیک

سیاتیک نام یک سندرم است که علامت مشخصه‌ی آن دردی است که در امتداد عصب سیاتیک منشر می‌شود. عصب سیاتیک، بلندترین و بزرگترین عصب در بدن انسان است.  قطر این عصب به اندازه‌ی انگشتان دست است و نقطه‌ی شروع آن در پایین کمر محسوب می‌شود. این عصب از پایین کمر به لگن و کشاله‌ی ران می‌رود و سپس در پاها امتداد می‌یابد و کمی ‌بالاتر از زانو به دو شاخه تقسیم می‌شود. . هر یک از پاها دارای عصب سیاتیک جداگانه است.

 

 

علل ابتلا به سیاتیک

درد سیاتیک می‌تواند نشان‌دهنده‌ی گیرکردن یا تحت فشار قرار گرفتن شاخه‌های عصبی در قسمت پایین کمر باشد. شاخه‌ی عصبی مورد نظر می‌تواند در داخل یا در خارج کانال نخاعی تحت فشار قرار گرفته باشد.

شرایط بروز درد سیاتیک

پارگی و بیرون‌زدگی دیسک کمر: این مشکل موجب وارد شدن فشار به شاخه عصبی می‌شود و عمده‌ترین دلیل درد سیاتیک کمر است.

سندرم پریفورمیس: پریفورمیس یک عضله کوچک در قسمت عمقی باسن است. سندرم پریفورمیس زمانی ایجاد می‌شود که ماهیچه‌ی پریفورمیس دچار گرفتگی یا اسپاسم می‌شود که این موضوع موجب ایجاد فشار بر روی عصب سیاتیک و ملتهب شدن و درد سیاتیک کمر می‌شود.

تنگی کانال نخاعی: این مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عوامل مختلفی باعث تنگ شدن کانال نخاعی می‌شوند و در نتیجه به شاخه‌های عصبی درون کانال فشار وارد می‌شود.

سرخوردگی مهره‌ها: در این حالت یکی از مهره‌ها بر روی مهره دیگر سر می‌خورد و بدین ترتیب این مهره با مهره بالایی خود در یک امتداد قرار ندارد و شاخه عصبی در محلی که از درون ستون مهره‌ای خارج می‌شود، تحت فشار قرار می‌گیرد.

علائم شایع سیاتیک

معمولا سیاتیک تنها یک طرف از قسمت پایینی بدن را درگیر می‌کند و درد آن از پایین کمر شروع می‌ شود و تا کشاله‌ی ران و پایین پا منتشر می‌شود. بروز ترکیبی از علائم زیر بین افراد مبتلا یه درد سیاتیک شایع است:

  1. درد ثابت در یک طرف باسن یا ران. این درد به ندرت در هر دو پا احساس می‌شود.

  2. دردی که منشاء آن در پایین کمر یا باسن است و در امتداد عصب سیاتیک، در باسن، کشاله‌ی ران و پاها، ادامه دارد و منشر می‌شود.

  3. دردی که در هنگام راه رفتن و یا دراز کشیدن بهتر می‌شود، اما در هنگام ایستادن یا نشستن بدتر می‌شود.

  4. این درد بیشتر به صورت تیرکشنده و بسیار تیز توصیف می‌شود و کمتر به صورت درد کلی و پراکنده است.

  5. در برخی موارد احساس گزگز و مورمور، بی حسی، ضعف یا سوزن‌سوزن شدن در پاها.

  6. ضعف یا بی‌حسی در هنگام حرکت دادن پاها.

  7. درد شدید و تیرکشنده در یکی از پاها که موجب می‌شود ایستادن یا راه رفتن برای بیمار مشکل شود.

  8. درد و دیگر علائم در انگشتان پاها، بسته به این که کدام قسمت از عصب سیاتیک درگیر شده است.

  9. دردکمری که اگر احساس شود، به شدت درد پاها نیست.

این علائم ممکن است در هنگام حرکت دادن ناگهانی یا در هنگام عوض کردن حالت بدن، شدت پیدا کنند، مثلا هنگام عطسه کردن یا سرفه کردن یا زمان تلاش برای ایستادن از حالت نشسته.

علائم سیاتیک برای هر یک از شاخه‌های عصبی

علائم سیاتیک بسته به این که کدام یک از شاخه‌های عصبی تحت فشار قرار گرفته‌اند:

  1. علائم مربوط به عصب L4 معمولا در باسن و کشاله ران احساس می‌شود. بیماران ممکن است در هنگام صاف کردن پاهای خود احساس ضعف کنند و در هنگام آزمایش ضربه زدن به زانو، رفلکس آن‌ها کمتر از حالت عادی باشد.

  2. علائم ناشی از درگیری عصب L5 ممکن است تا مچ پا و شصت پا نیز ادامه داشته باشد (افتادگی مچ پا). بیماران ممکن است در جلوی پای خود احساس درد یا بی‌حسی کنند، خصوصا در ناحیه بین انگشت شصت و انگشت کناری آن.

  3. در صورتی که عصب S1 درگیر شده باشد، درد سیاتیک تا قسمت بیرونی پاها، یعنی انگشتان کوچک پا منتشر می‌شود. بیماران ممکن است هنگام بلند کردن پاشنه‌ی پا خود از روی زمین یا تلاش برای ایستادن روی پنجه‌ی پا، در پای خود احساس ضعف کنند. همچنین ممکن است میزان رفلکس پا در آزمایش ضربه به مچ پا، کمتر از حالت عادی باشد.

تشخیص سیاتیک

اطلاع کامل از سوابق پزشکی شما، گرفتن شرح حال از شما و انجام معاینه‌ی فیزیکی می‌تواند به تشخیص سیاتیک و علت بروز آن کمک کند. برای مثال ممکن است پزشک، تست بلند کردن پا در حالت صاف را انجام دهد. در این تست شما به پشت دراز می‌کشید و پاهایتان را صاف می‌کنید. پزشک هر یک از پاهای شما را جداگانه بالا می‌برد و به علائم شما توجه می‌کند تا ببیند در کدام حالت درد شما شدیدتر می‌شود. این تست می‌تواند کمک کند که دقیقا شاخه‌ی عصبی مورد نظر شناسایی شود و تعیین شود که دیسک‌های بین مهره‌ای شما دچار مشکلی شده است یا خیر.

بسته به این که در حین معاینه فیزیکی، پزشک به چه نتایجی برسد، ممکن است انجام یک یا چند آزمایش دیگر تجویز شود. از جمله:

  1. رادیوگرافی برای بررسی شکستگی در کمر.

  2. عکسبرداری با اسکن ام.آر.آی یا سی.تی. اسکن برای نگاه کردن به ساختارهای موجود در کمر.

  3. الکترومیوگرام برای بررسی چگونگی انتقال پالس‌های الکتریکی از طریق عصب سیاتیک.

  4. تست میلوگرام با استفاده از تزریق ماده کنتراست رنگی در بین ستون مهره‌ها برای تعیین این که ستون مهره‌ها یا دیسک‌ها موجب بروز درد شده‌اند یا خیر.