انحراف ستون فقرات

اسکولیوز (انحراف و کجی ستون فقرات) :

به انحنای غیرطبیعی ستون فقرات اسکولیوز می‌گویند. ستون فقرات انسان از استخوان‌هایی به نام مهره تشکیل‌شده است که بر روی یکدیگر قرارگرفته‌اند. این ساختار انعطاف‌پذیر امکان خم شدن و چرخش بدن در جهات مختلف را برای ما فراهم می‌آورد.

یک ستون فقرات سالم در ناحیه گردن، قفسه سینه و کمر دارای انحناهایی از جلو به عقب است. اما در افراد مبتلابه اسکولیوز، ستون فقرات از پهلو نیز دارای یک انحنا است. این حالت معمولاً در طول جهش رشد که درست قبل از شروع دوره بلوغ آغاز می‌شود، اتفاق می‌افتد.

انحنای اسکولیوز می‌تواند به شکل C یا S باشد. در موارد شدید، ستون فقرات دچار چرخش و پیچ ‌و تاب شده و باعث می‌شود که خمیدگی دنده‌ها به یک سمت بیشتر باشد.

اغلب موارد اسکولیوز خفیف بوده و هیچ‌گونه مشکل سلامتی در پی ندارند. در موارد شدید کجی ستون فقرات ، چرخش ستون فقرات و دنده‌ها فضای داخل حفره قفسه سینه را کاهش می‌دهد. این امر می‌تواند موجب اختلال در تنفس و ایجاد فشار بر روی قلب شود. اسکولیوز همچنین می‌تواند موجب فشرده‌سازی و آسیب به اعصاب نخاعی و درنهایت منجر به فلج شدن فرد شود.

 

 

انواع مختلف اسکولیوز

اسکولیوز مادرزادی

در اسکولیوز مادرزادی، انحنای ستون فقرات به دلیل شکل نامناسب مهره‌ها اتفاق می‌افتد. در صورت وجود علائم ظاهری، تشخیص اسکولیوز مادرزادی ممکن است در مراحل اولیه کودکی صورت گیرد، اما موارد زیادی وجود دارد که در مراحل بعدی کودکی تشخیص داده می‌شود.

 

اسکولیوز ایدیوپتیک (ناشناخته)

علت اسکولیوز ایدیوپتیک هنوز شناخته نشده است. اما ما می‌دانیم که شایع‌ترین زمان برای توسعه اسکولیوز  ایدیوپتیک در اوایل نوجوانی، یا در حدود سن10 سالگی است. همچنین می‌دانیم که رشد فرد می‌تواند موجب تشدید این بیماری شود و بیشترین دغدغه ما باید اسکولیوز در کودکی باشد که هنوز مراحل قابل‌توجهی از رشد خود را طی نکرده است.

 

اسکولیوز عصبی عضلانی

یک کودک مبتلا به بیماری عصبی عضلانی به میزان زیادی در معرض خطر  ابتلا به اسکولیوز  است. ستون فقرات قائم به تعادل عضلانی طبیعی و قدرت در نیم‌تنه نیاز دارد. در بیماری‌هایی مانند فلج مغزی، اسپینا بیفیدا و دیستروفی عضلانی، عضلات اغلب ضعیف و نامتعادل هستند، که این خود منجر به ایجاد انحنا در ستون فقرات می‌شود.

 

اسکولیوز در کودکان

اسکولیوز شایع‌ترین بدشکلی ستون فقرات در کودکان است.

برای اکثر کودکان این عارضه بسیار خفیف بوده و به درمان نیازی ندارد. اما در بیمارانی که نیاز به درمان دارند، تشخیص زودرس از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا  توسعه این عارضه باعث بروز مشکلات زیادی می‌شود. اسکولیوز در اوایل کودکی به بهترین شکل درمان می‌شود، زیرا بدن زمانی که ستون فقرات هنوز انعطاف‌پذیر بوده و همچنان در حال رشد می‌باشد، بیشترین پاسخ را به درمان می‌دهد.

علل

  1. 80% از موارد اسکولیوز در کودکان “ایدیوپتیک” می‌باشد. اسکولیوز ایدیوپتیک از یک اختلال ژنتیکی ناشی می‌شود که منجر به رشد نامتوازن می‌گردد.

  2. رشد غیرطبیعی استخوان‌ها در ستون فقرات که نوعی اختلال مادرزادی است.

  3. بسیاری از بیماری‌هایی که بر اعصاب و عضلات (سیستم عصبی عضلانی) تأثیر می‌گذارند، می‌توانند منجر به اسکولیوز شوند.

اسکولیوز در بزرگسالان

دو نوع اصلی اسکولیوز وجود دارد که می‌تواند بزرگسالان را مبتلا سازد:

  1. اسکولیوز ایدیوپتیک جوانی دژنراتیو (انحطاط یک انحنا در بزرگسالی که در جوانی توسعه می‌یابد)

  2. اسکولیوز De-novo (یک اسکولیوز دژنراتیو که به‌طور خودبه‌خود در دوران بزرگ‌سالی اتفاق می‌افتد)

اسکولیوز و بارداری بیشتر از حالتی که فرد به تنهایی دچار یکی از این شرایط باشد، می‌تواند در صورت بروز همزمان برای فرد نگران‌کننده باشد. به هر حال، مهم است توجه داشته باشید به خاطر ابتلای مادر به اسکولیوز، نوزاد در معرض خطر قرار نمی‌گیرد. در این شرایط لازم است مراقبت‌های خاص از فرد بیمار انجام شود، اما سلامت و رشد نوزاد به هیچ وجه به خاطر ابتلای مادر به اسکولیوز در معرض خطر نیست.

یک ستون فقرات سالم از نمای پشت (تصویر سمت چپ) و از نمای پهلو (تصویر سمت راست)

 

علائم

از آنجایی که اسکولیوز معمولاً ایجاد درد و ناراحتی نمی‌کند، تشخیص نوع خفیف آن می‌تواند دشوار باشد، علائم اولیه عبارت‌اند از:

  1. شانه‌های ناصاف

  2. کمر ناصاف

  3. تیغه یک شانه دارای برآمدگی بیشتری نسبت به شانه دیگر است

  4. یک لگن بالاتر از دیگری است.

 

 

در موارد شدیدتر، شما ممکن است متوجه علائم زیر شوید:

  1. خمیدگی تیغه یک شانه بیشتر از دیگری است

  2. کمردرد

  3. اختلال در تنفس

اگر شما یا فرزندتان دارای علائم اسکولیوز می‌باشید،‌ حتماً به پزشک مراجعه نمایید. تشخیص زودهنگام و درمان می‌تواند به پیشگیری از تشدید انحنا کمک کند.

تشخیص

به‌ طور معمول حدود نیمی از مدارس دانش آموزان را برای تشخیص اسکولیوز مورد معاینه قرار می‌دهند. این تست شامل خم شدن کامل و لمس کردن انگشتان پا است به‌طوری‌که یک پزشک یا پرستار بتواند موقعیت ستون فقرات و دنده‌های شمارا بررسی کند.

تشخیص اسکولیوز با یک معاینه فیزیکی شروع می‌شود. پزشک از شما می‌خواهد که ژست‌های مختلف گرفته تا یکنواختی شانه‌ها، باسن و دنده‌ها را بررسی کند. شما همچنین ممکن است به‌منظور تشخیص ضعف، بی‌حسی و یا رفلکس‌های غیرطبیعی تحت یک معاینه عصبی قرار گیرید.

در اغلب موارد، یک اشعه ایکس ساده می‌تواند تشخیص اسکولیوز را تأیید کرده و میزان پیشرفت انحنا را نشان دهد. کودکان مبتلابه اسکولیوز معمولاً برای درمان به یک متخصص ستون فقرات یا ارتوپد یا جراح ارتوپد ارجاع داده می‌شوند.