آرتروز ستون فقرات

مفصل‌های فاست اتصال‌های کوچکی هستند که در بین استخوان‌های ستون فقرات یا همان مهره‌ها قرار گرفته‌اند. این مفصل‌ها از حرکت بیش از اندازه مهره‌ها جلوگیری می‌کنند و از این طریق باعث جلوگیری از آسیب دیدن نخاع و کمک به حفاظت از آن می‌شوند. مفاصل فاست همچنین به ما امکان می‌دهند که بتوانیم کمر خود را بچرخانیم، به اطراف نگاه کنیم و فعالیت‌ها و تحرکات بدنی معمول خود را انجام دهیم.

 

علائم و نشانه‌ها

تشخیص بیماری در بیمارانی که از سندرم مفصل فاست یا همان آرتروز ستون فقرات رنج می‌برند، گاهی به اشتباه انجام می‌گیرد و یا اصلاً تشخیص داده نمی‌شود. به طوری که حتی دوستان و افراد خانواده گاهی احساس می‌کنند که بیمار در مورد شدت درد کمر خود اغراق می‌کند و درد ناشی از این عارضه در عمل، اینقدر شدید نیست. اما هیچ شکی نیست که درد و سایر علائم همراه آن کاملاً واقعی و شدید هستند و نباید تصور کرد که بیمار در مورد آن اغراق می‌کند. علائم این عارضه از نظر جراح ستون فقرات شامل موارد زیر است:

  1. درد مفصل

  2. احساس سوزش در اعصاب ناحیه کمر

  3. درد شدید کمر در هنگام کشیدن آن

  4. درد شدید کمر در هنگام خم شدن به پشت

  5. صدای تق تق همراه با درد در ناحیه کمر

  6. کاهش شدید انعطاف‌پذیری عضلات کمر

  7. درد پایین کمر

  8. درد در ناحیه لگن و باسن

  9. درد شدیدی که به سمت اندام تحتانی و ران پاها کشیده می‌شود.

  10. درد در ناحیه شانه‌ها

  11. درد در قسمت بالای کمر

  12. اسپاسم عضلات

  13. دردی که در هنگام صبح و در پایان روز شدیدتر می‌شود.

  14. دردی که با تغییر در وضعیت آب و هوا، شدیدتر می‌شود.

  15. سوت کشیدن گوش‌ها

  16. احساس سر درد در قسمت قاعده جمجمه

  17. احساس درد در ناحیه پشت چشم‌ها

  18. احساس ضعف و بی‌حسی در پاها

  19. احساس ضعف و بی‌حسی در بازوها

  20. درد ناحیه کمر که هنگام ایستادن، نشستن یا رانندگی کردن به مدت طولانی، شدیدتر می‌شود.

  21. انحنای غیر طبیعی ستون مهره‌ها

عوامل خطرزا

مهم‌ترین دلایل و عوامل خطرزا برای بروز سندرم مفصل فاست عبارتند از:

  1. داشتن اضافه وزن

  2. وجود سابقه خانوادگی و فامیلی در ابتلاء به سندرم مفصل فاست

  3. کارکرد سنگین مفاصل در اثر کار زیاد یا ورزش‌های سنگین

  4. ابتلاء به بیماری‌هایی از قبیل آرتروز ستون فقرات یا نقرس

  5. پیری

  6. مصدومیت (مانند حرکت شلاقی کمر، خوابیدن با گردن پیچ خورده، آسیب‌های نخاعی و غیره)

تشخیص

آزمایش اشعه ایکس از عکسبرداری با اشعه ایکس برای مشاهده وضعیت مهره‌های ستون فقرات استفاده می‌شود. نتیجه این آزمایش به پزشک شما کمک می‌کند تا در صورتی که مهره‌ها خیلی به هم نزدیک شده‌اند بتواند آن را تشخیص دهد. همچنین در صورتی که علائم مربوط به عوارض آرتروز ستون فقرات ، خار استخوانی، شکستگی یا جا به جایی مهره‌ها وجود داشته باشد، پزشک می‌تواند آن را مشاهده کند.

اسکن عکسبرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) این یک آزمایش غیر تهاجمی است که با استفاده از یک میدان مغناطیسی و امواج رادیوفرکانس انجام می‌شود و جزئیات کاملي از وضعيت بافت‌های نرم ستون مهره‌ها را نشان می‌دهد. در اسکن ستون فقرات ام آر آی برخلاف اشعه ایکس، اعصاب و دیسک‌های ستون فقرات به وضوح قابل مشاهده هستند. این تصاویر به پزشک شما امکان می‌دهد که بخش‌های مختلف ستون فقرات را به صورت سه بعدی ببیند. در این روش تصاویر قسمت‌های مختلف ستون مهره‌ها به صورت لایه به لایه و شبیه به قطعات یک قرص نان که به تکه‌های مختلفی تقسیم شده و از هر تکه آن یک عکس گرفته شده است، نشان داده می‌شود. این تصاویر را می‌توان هم از زاویه کنار ستون مهره‌ها و هم از مقطع عرضی آن تهیه کرد. پزشک شما می‌تواند با استفاده از تصاویر ام آر آی، محل دقیق آسیب‌دیدگی در ستون مهره‌ها و هر گونه فشردگی عصب که در آن وجود داشته باشد را تشخیص دهد. همچنین این تصاویر می‌تواند زائده‌های استخوانی، تومورهای نخاع و آبسه‌ها را نیز نشان دهد. قیمت ام آر آی با توجه به محل آسیب‌دیده متفاوت است.

سی تی اسکن یک روش ایمن و غیر تهاجمی است که در آن با استفاده از یک پرتو اشعه ایکس و یک دستگاه کامپیوتر، تصاویر دو بعدی از ستون مهره‌های شما تهیه می‌شود. در تصاویر سی تی اسکن نیز همانند ام آر آی، پزشک می‌تواند قسمت‌های مختلف ستون مهره‌ها را به صورت لایه به لایه و با تصویری که از هر قطعه به صورت مجزا گرفته شده است، مشاهده نماید. برای انجام این آزمایش ممکن است یک رنگ مخصوص (به عنوان عامل تأمین کنتراست تصاویر) به جریان خون شما تزریق شود.

اسکن توموگرافی رایانه‌ای تک فوتونی (اسپکت) یک ابزار تشخیصی با حساسیت بسیار بالا است که برای بررسی جریان خون در یک اندام بدن استفاده می‌شود و به پزشک کمک می‌کند تا بتواند نحوه عملکرد آن اندام را تعیین نماید. در این روش مقدار بسیار کمی از یک ماده رادیواکتیو به درون یکی از سیاهرگ‌های بدن تزریق می‌شود. همان طور که این ماده رادیواکتیو در داخل خون جریان پیدا می‌کند، به وسیله بافت‌های بدن جذب می‌شود و در داخل بافت‌ها از خود انرژی ساطع می‌کند. این انرژی به وسیله یک دوربین مخصوص ثبت شده و اطلاعات آن به یک دستگاه رایانه منتقل می‌شود. در آنجا این اطلاعات به یک تصویر سه بعدی تبدیل می‌شود. این تصویر می‌تواند تفاوت‌های موجود بین بافت‌های سالم و آسیب‌دیده را از نظر میزان جذب ماده رادیواکتیو نشان دهد و به این ترتیب هر گونه عوارض احتمالی از قبیل شکستگی‌های ناشی از فشار، اسپوندیلولیزیس، عفونت و یا تومور در محل اندام مورد نظر تشخیص داده می‌شود.